Home » Gradovi i varošice, S Vajatima kroz Srbiju

BEOGRAD

15.04.09.

trg-republikeDomaćini “Vajata” su u svoju ponudu uvrstili i posetu Beogradu, kako bi se gosti koji to žele upoznali sa lepotama srpske prestonice.

Beograd se nalazi na raskrsnici puteva Istočne i Zapadne Evrope, na Balkanskom poluostrvu. Prema podacima iz 2005. godine, na široj teritoriji Beograda živi 1.732.400 stanovnika.

Uže područje Beograda, urbani deo, obuhvata površinu od 36 km2, a ukupna teritorija grada iznosi oko 322 km2.

Kao rezultat burne istorije, u Beogradu vekovima žive mnoge nacije, a većinsko stanovništvo su Srbi pravoslavne vere (90 odsto).

Ono što krasi ovaj grad jesu brojni kulturno-istorijski spomenici, muzeji, pozorišta, bioskopi, ušće dveju reka – Dunava i Save, čuveno kupalište Beograđana – Ada Ciganlija, Zoološki vrt, Botanička bašta, bulevari, parkovi, šetališta, restorani, kafići, sportski stadioni i rekreativni centri, prodavnice svetskih i domaćih brendova…

Ipak, ono po čemu se Beograd izdvaja jesu ljudi, njihova gostoljubivost i atmosfera noćnog provoda.

Pored panoramskog razgledanja grada, Beograd je moguće posmatrati i iz vazduha (razgledanje balonom) i sa vode (turističkim brodom).

Ono što svakako morate videti u srpskoj prestonici jesu Kalemegdanska tvrđava, Knez Mihailova ulica, Hram Svetog Save, i drugi kulturno-istorijski spomenici…

KALEMEGDAN

kalemgdanNajlepši i najveći beogradski park, Kalemegdan je istovremeno i najznačajniji kulturno-istorijski kompleks, u kojem dominira Beogradska tvrđava (podignuta u razdoblju između 1. i 18. veka) iznad ušća Save u Dunav. Nalazi se u gotovo samom srcu Beograda.

kalemegdan (1)U parku je postavljeno više spomenika poznatim kulturnim i javnim radnicima.

Na Kalemegdanu su smešteni Vojni muzej, Umetnički paviljon “Cvijeta Zuzorić”, Gradski zavod za zaštitu spomenika kulture, Zoološki vrt, Spomenik zahvalnosti Francuskoj koji je podignut 1930. u znak zahvalnosti Francuskoj za pomoć u Prvom svetskom ratu, crkva Svete Petke i Bogorodičina crkva Ružica…

SVETA PETKA

srkva-svete-petkeCrkva Svete Petke na Kalemegdanu sagrađena je 1937. godine na mestu čudotvornog izvora. Mnogo ljudi i danas u ovu crkvu dolazi zbog svete vodice, za koju se u narodu veruje da ima lekovita svojstva.

Kapela je na ovom mestu sagrađena 1867. godine, ali veruje se da se tu nalazila crkva još u doba srednjeg veka.

Turski sultan Bajazit je po osvajanju Trnova dozvolio da mošti Prepodobne mati Paraskeve ili svete Petke prenesu u ovu crkvu. Tu su se nalazile do 1527. kada je Sulejman Veličanstveni zaplenio mošti i preneo ih u Carigrad. Njima su se klanjali i mnogi muslimani.

Danas se mošti Svete Petke nalaze u Rumuniji.

BOGORODIČNA CRKVA RUŽICAcrkva-svete-ruzice

Nalazi se u severnoistočnom podgrađu Beogradske tvrđave, ispod Zindan-kapije. U doba despota Stefana Lazarevića postojala je stara crkva istog imena, koju su Turci pri osvajanju Beograda 1521. godine porušili.
Sadašnja crkva bila je u 18. veku barutni magacin, koji je 1867-69. godine pretvoren u vojnu crkvu. Posle velikih oštećenja, nastalih posle Prvog svetskog rata, crkva je obnovljena 1925. godine.

Zidne kompozicije naslikao je Andrej Bicenko, ruski slikar.

KNEZ MIHAILOVA

kney-mihailovaPešačka zona – zakonom zaštićena kao jedan od najstarijih i najvrednijih gradskih spomeničkih ambijenata, sa nizom reprezentativnih zgrada i građanskih kuća nastalih krajem 80-ih godina 19. veka.

Danas je to glavna trgovačka zona Beograda i sedište mnogih nacionalnih institucija (Srpska akademija nauka i umetnosti, Biblioteka grada Beograda, Kulturni centar Beograda…).

.

TRG REPUBLIKE trg-republike-2

To je sam centar Beograda na kome se nalaze Narodno pozorište, sagrađeno 1869. godine, Narodni muzej osnovan 1844, kao i spomenik knezu Mihailu Obrenoviću III.
Koncepcija spomenika podređena je ideji oslobođenja Srbije od Turaka. Na postamentu stoji zapis zlatnim slovima “Knezu Mihailu M. Obrenoviću III blagorodna Srbija”. Spomenik je otkriven 1882. godine.
Inače, za Beograđane je to često mesto sastanaka i susreta, pa ako vam kažu “Vidimo se kod konja”, to zaparavo znači na Trgu Republike kod spomenika.

trg-nikole-pasica-stari-dvor STARI DVOR – Trg Nikole Pašića

Zgrada je počela da se gradi 1906, a završena je 1936.

Ova zgrada, poznata kao Stari Dvor, podignuta je 1882, kao dvor dinastije Obrenović. Jedno od najznačajnijih arhitektonskih ostvarenja u Beogradu s kraja 19. veka.

Danas je to Skupština grada Beograda.

.

SKADARLIJA

skadarlija

Stari, boemski deo Beograda, Skadarlija, nastao je krajem 19. i početkom 20. veka kada su njene kafane bile stecište najpoznatijih imena kulturnog Beograda.

Ovaj deo grada formirao se u prvoj polovini 19. veka, a 1872. je Skadarska ulica dobila ime, kada je izvršena i numeracija kuća. U Skadarliji su nekada stanovali mnogi poznati književnici, glumci, slikari i novinari. Boemsko obeležje Skadarlija poprima od 1901. godine, kada su se, posle rušenja poznate kafane “Dardaneli”, njeni gosti preselili u kafane Skadarlije. Tu su mnoge viđene domaće i strane glave “svoje najlepše dane – provodili noću”.

I danas se u brojnim restoranima okupljaju Beograđani i strani turisti da uz tamburaše i muziku na uvce ožive stari duh Skadarlije.

SLAVIJA

slavija-2Ovaj trg sve do osamdesetih godina 19. veka bio je baruština gde su Beograđani išli u lov na divlje patke. Kada je Englez Frensis Makenzi, poznat kao poslovan čovek, kupio veliki prostor iznad današnjeg trga i isparcelisao ga radi prodaje, počelo je i njegovo formiranje.

Trg je jedno vreme nosio naziv po istaknutom vođi socijalističkog pokreta u Srbiji Dimitriju Tucoviću.

.

TAŠMAJDAN

tasVekovima je korišćen kao kamenolom, po čemu je i dobio ime (na turskom “taš” – kamen, “majdan” – mesto gde se vadi kamen). Prastanovnici Beograda, kopajući sebi pećine, duboko u tašmajdanskoj steni su stvorili katakombe i kamene dvorane sa pravilno raspoređenim hodnicima. Na ovom prostoru je bila rimska nekropola, a korišćen je kao tursko groblje do kraja 19 veka.

Današnji Tašmajdanski park zasađen je i uređen prvih godina posle Drugog svetskog rata. Na Tašmajdanu i oko njega danas se nalaze crkva Sv. Marka (nova, građena 1931-36), Ruska crkva (1924), Glavna pošta (1934), SRC “Tašmajdan”.

CRKVA SVETOG MARKA

crkva-svetog-markaCrkva Svetog Marka na Tašmajdanu građena je 1931-1940. godine na mestu stare crkve iz 1835. godine. Oblikovana je u duhu arhitekture srpsko-vizantijskog stila.

U južnom delu naosa nalazi se sarkofag sa kostima cara Dušana, koje su prenesene iz njegove zadužbine manastira Svetog Arhanđela kod Prizrena. Na severnoj strani je grobnica od belog mermera u kojoj su sahranjeni zemni ostaci patrijarha Germana Đorića.

U crkvi se čuva jedna od najbogatijih zbirki srpskih ikona 18. i 19. veka.

HRAM SVETOG SAVE

sveti-sava-hramNalazi se u istočnom delu Svetosavskog trga, na opštini Vračar, u Beogradu. Podignut je na mestu na kome se misli da je Sinan paša 1595. godine spalio mošti svetog Save, osnivača Srpske pravoslavne crkve. Izgradnja crkve je finansirana isključivo dobrovoljnim prilozima.
Hram zauzima površinu od 3.500 kvadratnih metara u prizemlju, uz dodatnih 1.500 metara na tri galerije na prvom nivou, i uz hram Hrista Spasitelja u Moskvi, najveći je pravoslavni hram na svetu.

Četrdeset godina nakon početne zamisli, i 340 godina nakon spaljivanja moštiju svetog Save, izgradnja hrama je konačno započela 15. septembra 1935. godine i traje i danas.

CRKVA SVETOG ALEKSANDRA NEVSKOG

Stara crkva na Dorćolu izgrađena je 1877. godine i posvećena svetom Aleksandru Nevskom. Ona je služila svojoj nameni do 1891. godine, kada je odlučeno da se podigne veći hram.

Osvećenje temelja obavljeno je 1912. godine. Prvi svetski rat odložio je izgradnju crkve, pa je ona završena tek 1928-29. godine, a mermerni ikonostas (prvobitno predviđen za hram na Oplencu) poklonio je kralj Aleksandar Karađorđević 1930. godine.Prve ideje o izgradnji crkve svetog Aleksandra Nevskog javile su se između 1876. i 1878. godine, tokom prijateljske posete Srbiji ruskog dobrovoljačkog korpusa generala Černjajeva. Tada je u Beograd doneta pokretna vojnička kapela posvećena ovom ruskom svecu.

U crkvenim pevnicama nalaze se spomenici ratnicima poginulim u oslobodilačkim ratovima (1876-1918) kao i spomenici ruskom caru Nikolaju II i kralju Aleksandru I Karađorđeviću.

SABORNA CRKVA

saborna-crkvaSaborna crkva je sagrađena 1837-40. godine po nalogu kneza Miloša Obrenovića, u stilu klasicizma sa elementima kasnog baroka. Posvećena je Svetom arhanđelu Mihajlu.

Posebnu vrednost predstavlja crkvena riznica. U crkvi se nalaze mošti svetog cara Uroša i svetog despota Steve Štiljanovića, kao i grobnice crkvenih poglavara i srpskih vladara iz dinastije Obrenović (Miloša, Mihaila i Milana). Ispred glavnog portala sahranjena su dva velikana srpske kulture: Dositej Obradović i Vuk Stefanović Karadžić.

RUSKI HRAM

ruski-hramCrkvu Svete Trojice, koja se nalazi tik uz crkvu Svetog Marka, osnovala je 1924. godine ruska bela emigracija i to je jedina ruska crkva u Beogradu. U njoj su uvek služili ruski sveštenici.

Kada je 1944. godine, zbog komunističkog režima, iz Beograda otišao veliki broj Rusa, i ova crkva je bila “na udaru”. I pored toga, sačuvana je crkvena relikvija i velika biblioteka retkih knjiga, koju su iz Rusije doneli emigranti. U ovoj crkvi sahranjen je general Petar Vrangeljev, koji je često dolazio u Srbiju, jer je njegova poslednja želja bila da bude sahranjen u “bratskoj slovenskoj pravoslavnoj zemlji”.

Rekonstrukcija crkve na Tašmajdanu, prekunuta je bila uoči NATO bombardovanja u kojem je hram znatno oštećen prilikom raketiranja zgrade RTS. Radovi su nastavljeni 2003. zahvaljujući novcu koji je stigao iz Ruske pravoslavne crkve, ali i prilozima mnogih privatnih lica i državnih firmi iz Srbije i Rusije. Lični prilog dao je i ruski predsednik Vladimir Putin.

RUSKI DOM

ruski-dom2Najstariji inostrani kulturni centar u Beogradu. Ideja o njegovom formiranju rodila se krajem dvadesetih godina prošlog veka, uz podršku ondašnjeg kralja Jugoslavije Aleksandra I Karađorđevića, srpskog patrijarha Varnave i akademika Aleksandra Belića.

Otvaranje centra pod nazivom Ruski dom “Imperator Nikolaj II”, održano je 9. aprila 1933. godne.

Od tada, Ruski dom ostvaruje svoju misiju – promoviše rusku kulturu, umetnost, nauku i jezik.

Biblioteka Doma je, nažalost, izgubila skoro sve predratne fondove (u tom periodu imala je više od 70.000 naslova). Sada postoje biblioteka s više od 50.000 knjiga i 30 naslova periodike, videoteka, fonoteka, organizuju se kursevi ruskog jezika… Poseduje i veliku bioskopsku i koncertnu salu, s 400 mesta.

Ruski dom pored redovne izlagačke aktivnosti ima i veoma uspešnu školu slikanja.

Jedan komentar »

  • zoki said:

    Beogradska crkva Rodjenja Presvete Bogorodice, poznatija kao Crkva Ružica, je višegodisnjim trudom poznavalaca i ljubitelja tradicije, istorije i kulture Srbije predstavljana svetskoj javnosti i desilo se da je odabrana pri izboru „Most Unique Churches“ kao jedna od „Deset jedinstvenih svetskih crkava“ .

    Crkva Ružica u Beogradu
    Zakon o zaštiti (baštine) jeste pravo da se poverena stvar koristi
    i ubiraju plodovi uz poštovanje suštine stvari.
    (Zbornik gradjanskih prava / Car Justinijan – 533. godina)
    Hram Rodjenja Presvete Bogorodice.
    Crkva Ružica.
    Važna je ovo crkva.
    Zavetna. I momačka i devojačka, i ratnička i materinska.
    Trudile su se uvažene gospodje Ruža i Milica.
    Trudile su se i Milanova i Rajkova majka i Franjina verenica. Trudile su se i Binjine i Aronove sestre. Trudila se i Omerova baka.
    Sakupljale su novac za ukrašavanje unutrašnjosti barutnog magacina.

    Žene i devojke Srbije odvajale su od svoje posleratne sirotinje.
    Da se ne zaboravi na njihove junake.
    Trudio se piltor Kosta Todorović.
    Dugo i pažljivo je u drvetu rezbario ikonostas.
    Onakav kakav su želele ktitorke – niski, starinski.

    Monah Rafailo prenosi boje svog bačkog sela Deronje.
    Marodićev koviljski ikonostas mu je pred očima. Gledao ga je od svoje desete godine. I manastirsku kapelu pod drvetom, pored izvora.
    Stajao je u priprati crkve u Bodjanima i brojao likove Svetih žena.
    Svakoj se poklonio i dobro joj lik upamtio.
    Četrnaest ih je naslikao Žefarović.
    Zograf.
    Ikonopis mu moderan.
    Ne zaboravlja ni freske svog postriga.
    Iz petnaestog veka su.
    Trodimenzionalne.
    Pamti svoje rukopoloženje u Manasiji, na bdeniju uoči Svete Petke.
    Da li je ovo znak?
    Kako da naslika na Balkanu najpoštovaniju Svetu?
    Vodi računa o svakom detalju dok slika prestone ikone.
    Ne spava.
    Zna, dolaziće u ovu crkvu, sa ljubavlju, ljudi i žene raznih vera. Tražiće leka svojoj muci.
    Tako je od kada je Sveta Knjeginja od zeta Bajazita izmolila mošti svoje zaštitnice.
    Njen Stefan, despot srpski, preneo je u Beograd i položio u Veliku crkvu nazvanu Ružica.
    Posle je Bajazitov unuk Mehmed djuladima u tvrdjavu gadjao. Žurio je na sever.
    Želeo je da osvoji Beli grad o kome mu je pričala srpska princeza, dok ga je svom jeziku podučavala. Mara Djurdjeva – Dobra Marija, njegova maćeha, a milija od majke.
    Brinuo je što može da poruši lepu crkvu okruženu ružama i vitkim stablima svetogorskih čempresa u kojoj se svom Bogu molila i Olivera Lazarova – Despina Bajazitova.
    Potomci njegovog potomka sultana Sulejmana, koga su zvali Velinčastveni, naredili su da crkvi kamen iz temelja izvade.
    I da se Beograd, od tada, kućom svetog rata mora nazivati.
    Dar ul Džihad.
    Monah slika ikone i moli se.
    Rafailo mu je ime.

    © – napisala Boba Knežević, licencirani turistički vodič, Beograd http://www.hodoljub.com
    - objavljeno u Zborniku Ministarstva kulture Srbije – ISBN – 86 – 85033-06-3/2006. godine i na website Svetskog udruženja turističkih vodiča http://wftga.org/ 2008. godine – na engleskom jeziku – kao jedini tekst iz Srbije